De puntlasboor is het gerief dat ik veel te laat ontdekt heb

Een oude aanhangwagen met een doorgeroest zijpaneel, en twee zaterdagen verspild met een gewone boor. Tot iemand vroeg waarom ik geen puntlasboor gebruikte.

Plaatwerk aan een aanhangwagen, een auto of een stalen kast is aan elkaar gezet met puntlassen. Dat zijn kleine ronde lassen waarbij twee platen met stroom aan elkaar gesmolten worden, om de paar centimeter een puntje. Wie zo'n paneel wil vervangen, moet die punten weg krijgen zonder de plaat eronder te beschadigen. Dat is het hele probleem, en het is precies waar een gewone spiraalboor de verkeerde keuze is.

Wat er misging met een gewone boor

Met een gewone metaalboor van zes millimeter boort iemand netjes door het bovenste plaatje, en dan nog eens door het onderste. Twee gaten in plaats van één. De onderplaat, die moet blijven zitten om het nieuwe stuk op te lassen, is dan al kapot. Bijkomend probleem: de boor loopt weg over het gladde oppervlak van de las en maakt een sleuf in plaats van een gat. Na twee zaterdagen zag dat paneel eruit alsof er met hagel op geschoten was.

Wat een puntlasboor anders doet

Een puntlasboor heeft een korte centreerpunt in het midden en daarrond snijkanten die vlak staan. De punt houdt de boor op zijn plaats, de snijkanten frezen de las weg over de volle diameter. Zodra het bovenste plaatje los is, komt de boor tegen de onderplaat en glijdt hij daar grotendeels overheen in plaats van erdoor. Het resultaat is een net rond gat in de bovenplaat en een gave onderplaat met hooguit een krasje. Precies wat nodig is.

Welke maat

Een puntlas is doorgaans vijf tot zeven millimeter breed. Een boor van zes millimeter volstaat voor het meeste plaatwerk aan een aanhangwagen of een carrosserie. Wie zwaarder werk heeft, of lassen tegenkomt die duidelijk breder zijn, pakt acht. Te klein boren is de vervelendste fout, want dan blijft er een ring van de las staan en moet het gat alsnog uitgeboord worden, met een boor die niet meer centreert.

Hoe het bij mij werkt

1. De las zoeken. Bij oude wagens zijn de puntjes zichtbaar als kleine deukjes zodra de verf eraf is. Een borstel op de slijpschijf legt ze bloot.
2. Aftekenen met een centerpons. Ook al centreert de boor zelf, een kuiltje houdt hem stil bij het aanzetten.
3. Traag draaien. Rond de vijfhonderd toeren, niet meer. Snel draaien brandt de snijkant weg en dat gaat sneller dan verwacht.
4. Een druppel snijolie per gat en stevig, gelijkmatig doorduwen.
5. Stoppen zodra het bovenste plaatje loskomt. Dat is voelbaar, de boor zakt licht door en het geluid verandert.

Voor een zijpaneel met een stuk of vijfendertig lassen ben ik ongeveer een uur bezig geweest, tegen twee zaterdagen met de verkeerde boor. Het paneel kwam er daarna in één stuk af.

Waar ik ze gehaald heb

In de bouwmarkt om de hoek staan puntlasboren niet in het rek. Het is typisch gerief dat online te vinden is bij een zaak die zich op boren toelegt. Ik heb ze besteld bij een Belgische boorwinkel, waar de drie maten met de exacte lengte en de kobaltlegering erbij vermeld staan: https://www.boorkopen.be/metaalboor/puntlasboor/. Dezelfde zaak heeft ook de snijolie en de gewone metaalboren, wat scheelt in de verzending: https://www.boorkopen.be/.

Wat ik zou meebestellen

• Twee stuks van dezelfde maat. Bij dertig of veertig lassen is er kans dat er eentje sneuvelt, en halverwege stilvallen is vervelend.
• Snijolie. Zonder olie halveert de levensduur, ook bij kobalt.
• Een centerpons, als die er nog niet is.
• Roestwerende primer voor in het gat, want blank staal in een aanhangwagen roest binnen de maand.

Welke metaalboor waarvoor dient, staat in Welke metaalboor ik pak, en waarom het meestal misloopt.